Ô ăn Quan là trò chơi dân gian với sỏi của dân tộc Kinh

10:17 04/09/2015

(Giúp bạn) - Có một trò chơi thuở bé làm ta nhớ mãi. Đó là những viên sỏi nhỏ, những nét vẽ nghuệch ngoạc trên nền đất nơi đầu xóm. Đó là những lúc tranh giảnh những viên đá bé tí trong tay... Tuổi thơ gọi về...

Trò chơi này cho cả trai, gái đều chơi được. Mỗi lần chơi có hai người tham gia, có thể chơi ở mọi nơi. Dụng cụ chơi là 70 viên sỏi hoặc ốc hoặc những mẩu gõ cắt nhỏ... Trên mặt đất khoét thành 12 ô trong đó hai ô to (gọi là quan) đối diện nhau và 10 ô nhỏ cũng đối diện nhau qua hai ô quan (xem sơ đồ). Trên sàn gạch hay sàn xi măng thì chỉ cần vẽ các ô là được.

 

Cách chơi: Người chơi lấy sỏi (hay ốc) bỏ vào các ô và quan. Mỗi ô bỏ 5 viên sỏi, còn mỗi quan bỏ 10 viên sỏi. Hai người chơi quy định lấy cái bằng oẳn tù tì hay cách nào đó tự chọn.

Người đi trước được quyền bốc sỏi ở bất cứ ô nào mình muốn, sau đó cầm số sỏi ấy đi về phía trái hay phải cũng tùy ý. Mỗi ô đi qua phải đặt vào đó một viên sỏi. Cho đến khi hết sỏi trên tay. Nếu ô cạnh với ô bạn đặt viên sỏi cuối cùng có sỏi thì tiếp tục bốc hết sỏi ở ô đó lại rải tiếp theo chiều đang đi. Đến khi nào đặt viên sỏi cuối cùng mà ô trước mặt trống rỗng thì bạn được quyền ăn tất cả những viên sỏi ở ô bên cạnh ô trống kia. Nếu cạnh ô trống không có viên sỏi nào trong đó thì bạn không được ăn viên nào cả và phải nhường lượt đi cho người kia.

 

Quy định của trò chơi là riêng ô quan không được bốc tất cả mà chỉ được tỉa quan. Ví dụ bạn bốc sỏi ở một ô, rải đều cho các ô theo chiều bạn muốn đi, nhưng đến ô cạnh ô quan thì sỏi chia cũng vừa hết. Khi đó bạn không được bốc tất cả sỏi ở ô qua để chia tiếp như đối với các ô bình thường, mà chỉ được phép lấy một viên của ô quan bỏ vào ô bên cạnh, sau đó nếu ô kế tiếp có sỏi thì anh bốc tất cả để đi tiếp.

Nếu ô ấy là ô trống thì anh được ăn toàn bộ số sỏi ở ô tiếp theo ô trống. Cuộc chơi cứ như vậy cho đến khi hết quân ở các ô và hết quan. Nếu quan vẫn còn mà 5 ô ở bên bạn đã hết quân thì bạn phải lấy số sỏi đã ăn được rải ra đều ở 5 ô mỗi ô một viên để chơi tiếp tục cho đến khi hết quan thì cuộc chơi mới kết thúc. Khi quan không còn quân mà các ô còn thì trò chơi cũng kết thúc và quân của nhà nào thì đem về nhà nấy với câu "hết quan toàn dân bán ruộng"

Sau khi kết thúc trò chơi hai bên đem ra đếm số quân mình ăn được. Nếu phía đối phương thiếu quân phải vay thì cứ tính số quân ấy mà bán ruộng của mình. Nếu vay 5 quân thì phải bán một ô, 10 quân thì phải bán hai ô (hoặc tùy theo quy định của người chơi). Những ô bán ấy được đánh dấu lại coi như thuộc quyền sở hữu của người mua. Ván tiếp theo tất cả những quân sỏi rải vào các ô đã bị bán thì thuộc quyền của người chủ ruộng.

 

Nếu sau đó người phải bán ô mà thắng thì có quyền chuộc lại những ô đã bị bán.

Trò chơi hấp dẫn của em bởi sự tính toán nhanh đường đi nước bước sao cho ăn được nhiều nhất mà tốn nước đi ít nhất. Muốn vậy phải quan sát tính toán thật nhanh để quyết định bốc ô nào đi. Nhiều khi biết tính toán có thể ăn dắt dây một lúc hai, ba thậm chí cả bốn ô và quan một lúc. Vì luật chơi cho phép, ví dụ rải sỏi đến ô số 1 thì hết mà gặp ô số 2 trống như vậy bạn được phép ăn ô số 3 và nếu ô số 4, 6 trống thế là bạn được ăn cả ô số 5 và 7. Như vậy gọi là ăn dắt dây một lúc hai ô.

Cho nên chơi ô ăn quan, trở thành trò chơi hấp dẫn, và thú vị không chỉ đối với trẻ em mà cả người lớn.

 

Minh Khoa (Sưu tầm)

Loading...

Comments

Loading...